د پولیو (ګوزڼ) واکسین په اړه
پولیو څه شی دی؟
پولیو یوه ساري ویروسي ناروغي ده چې په خپل شدید ډول کې د اعصابو د زیانمنېدو لامل کېږي او د تلپاتې فلج، د ساه اخیستلو ستونزې او کله ناکله د مړینې سبب هم ګرځي.
په متحده ایالاتو کې د طبیعي پولیو وروستۍ پېښه په ۱۹۷۹ زېږدیز کال کې ثبت شوې وه. نن ورځ، سره له دې چې نړۍ د پولیو له منځه وړلو لپاره ګډې هڅې کوي، لا هم د پولیو ویروس د اسیا او افریقا په ځینو برخو کې ماشومان او لویان اغېزمنوي.
د امریکا د ناروغیو د کنټرول او مخنیوي مرکز (CDC) سپارښتنه کوي چې که هغو سیمو ته سفر کوئ چې د پولیو د خپرېدو خطر پکې شته، د پولیو پر وړاندې اړین احتیاطي تدابیر ونیسئ. هغه لویان چې مخکې واکسین شوي وي او د پولیو له خطر سره مخ سیمو ته سفر کوي، باید د پولیو غیر فعال واکسین (IPV) یو تقویتي (بوستر) ډوز ترلاسه کړي. د دغه تقویتي ډوز له اخیستلو وروسته رامنځته شوی معافیت د ټول عمر لپاره دوام کوي.
د پولیو واکسین په اړه پنځه مهمې پوښتنې
ایا د پولیو واکسین خوندي دی؟
هو. د پولیو واکسین د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو، په ځانګړې توګه اسلامي هېوادونو کې، د خوندیتوب له پلوه په بشپړه توګه ازمویل شوی دی او هر کال میلیونونو ماشومانو ته ورکول کېږي.
په ۲۰۱۵ زېږدیز کال کې د اسلامي هېوادونو لابراتوارونو هم تایید کړه چې د پولیو واکسین هېڅ داسې اجزا نه لري چې په راتلونکې کې د اولاد لرلو پر وړتیا منفي اغېز وکړي.
ایا د پولیو واکسین حلال دی؟
هو، د پولیو واکسین هغه طبي اجزا لري چې د ماشوم په بدن کې د پولیو ویروس پر وړاندې معافیت رامنځته کوي.
په قرآن کریم کې مسلمانانو ته لارښوونه شوې چې د ناروغیو او زیانونو د مخنیوي لپاره لازم تدابیر ونیسي او د درملنې هڅه وکړي. د پولیو واکسین ماشومان د پولیو له ناروغۍ او د هغې له ټولعمره ناوړه پایلو څخه ساتي.
د سعودي عربستان په ګډون، په ډېرو اسلامي هېوادونو کې د حج ادا کوونکو لپاره د پولیو واکسین اخیستل لازمي دي. همدارنګه، د نړۍ ګڼو دیني عالمانو او معتبره دیني بنسټونو فتواوې ورکړې دي چې د پولیو واکسین د مسلمانانو لپاره حلال او روا دی.
ولې پر پولیو دومره ډېر تمرکز کېږي؟
افغانستان او پاکستان د نړۍ یوازیني دوه هېوادونه دي چې لا هم په کې د پولیو تر ټولو خطرناک، وحشي ویروس شتون لري.
د پولیو له منځه وړل یوه نړۍواله ګډه هڅه ده چې موخه یې د هر ماشوم ساتنه او له نړۍ څخه په بشپړه توګه د پولیو ناروغۍ له منځه وړل دي، څو نور هېڅ ماشوم او هېواد له دې ناروغۍ اغېزمن نه شي.
دا به د افغانستان د مسلمانانو لپاره د ویاړ ځای وي چې په تاریخ کې یې نوم د هغو کسانو په توګه ثبت شي چې د واکسین په هر کمپاین کې یې د هر ماشوم په واکسینولو سره پولیو له نړۍ څخه له منځه یووړه.
پولیو څه ډول ناروغي ده او ولې خطرناکه ده؟
پولیو یوه ډېره ساري ویروسي ناروغي ده چې کولی شي له پنځو کلونو څخه د کم عمر ماشومان په تلپاتې فلج اخته کړي.
دا ویروس تر ډېره هغه ماشومان اغېزمنوي چې د پولیو او د ماشومتوب دورې نور واکسینونه یې په بشپړه توګه نه وي ترلاسه کړي. دا ویروس د چټلو اوبو، د فاضله اوبو د پرانیستو کانالونو او ناپاک چاپېریال له لارې خپرېږي.
له پولیو ناروغۍ څخه د ماشومانو د خوندي ساتلو یوازینۍ اغېزناکه لاره دا ده چې د پولیو په ګډون د ماشومتوب دورې ټول اړین واکسینونه په خپل وخت ترلاسه کړي.
په هر واکسیني کمپاین کې د ماشومانو واکسینول د دې لامل کېږي چې هغوی د هغه پولیو ویروس پر وړاندې خوندي پاتې شي چې لا هم زموږ په ټولنو کې خپرېږي.
په هر کمپاین کې د ماشومانو واکسینول د پولیو پر وړاندې د هغوی ساتنه لا پیاوړې کوي او له هغه ویروس څخه یې خوندي ساتي چې لا هم زموږ په ټولنو کې خپرېږي.
ایا واکسین زما ماشوم ته خطر لري؟
نه. هر کال د نړۍ میلیونونه ماشومان په روغتیايي مرکزونو کې بېلابېل واکسینونه ترلاسه کوي.
د پولیو واکسین یو له هغو خوندي واکسینونو څخه دی چې تر اوسه جوړ شوي دي. دا واکسین ناروغو ماشومانو او نوو زېږېدلو ماشومانو ته هم ورکول کېدای شي، څو له پولیو ناروغۍ څخه خوندي شي.
که د خپل ماشوم د واکسین په اړه کومه پوښتنه لرئ، له یوه رسمي جواز لرونکي او د ماشومانو له متخصص ډاکټر سره مشوره وکړئ، څو خپل ماشوم له تلپاتې فلج څخه خوندي وساتئ.
د فلج رامنځته کوونکې پولیو ناروغۍ د مخنیوي لپاره د اغېزناکو واکسینونو جوړول د شلمې پېړۍ له سترو طبي لاسته راوړنو څخه ګڼل کېږي.
د پولیو له منځه وړلو نړۍوال نوښت (GPEI) د پولیو د لېږد د مخنیوي لپاره دوه ډوله واکسینونه کاروي: د پولیو غیرفعال واکسین (IPV) او د خولې له لارې ورکول کېدونکی د څاڅکو واکسین (OPV).
کله چې په یوه ټولنه کې د پولیو پر وړاندې کافي شمېر وګړي واکسین شي، ویروس نور داسې څوک نه مومي چې پرې اخته شي او په پایله کې یې خپرېدل درېږي.
د دې لپاره چې د پولیو ناروغۍ لېږد ودرول شي او د ناروغۍ د بیا خپرېدو مخه ونیول شي، باید د واکسیناسیون لوړه کچه په دوامداره توګه وساتل شي.
د پولیو له منځه وړلو نړۍوال نوښت په پرلهپسې توګه ارزونه کوي چې د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې د فلج رامنځته کوونکې پولیو د مخنیوي او د پولیو ویروس د لېږد د درولو لپاره له دواړو ډوله واکسینونو څخه څنګه اغېزناکه ګټه واخیستل شي.
د پولیو غیرفعال واکسین (IPV) په اړه نور معلومات
د خولې له لارې ورکول کېدونکي پولیو واکسین (OPV) په اړه نور معلومات